Daga Ude, Ogbonnaya Israel
Ciwon Uba da ya zama darasi
Balarabe Musa wanda ya tsira daga cutar shan inna, kuma uba ne da ke fatan samun koshin lafiya a nan gaba ga yara a garin Larisky da ke karamar hukumar Misau ta jihar Bauchi.
Sandar tafiyarsa tana nuna alamun cutar shan inna na ƙuruciya da ya yi ƙoƙarin kwace masa ‘yanci. Amma a yau, tare da sauran iyaye maza, Balarabe yana mayar da radadin zuwa manufa – inda yake yaki da yaduwar cutar shan inna.
“Ba na son wani yaro a unguwarmu ya sha wahalar da na sha,” kamar yadda ya shaida wa Albarka Radio. “Polio yana gurgunta iyalai, ba kawai yara ba.”

Balarabe wanda memba ne na ƙungiyar iyaye maza wajen samar da ingantaccen lafiya wato Fathers for Good Health (F4H) – wani shiri na canza tsarin rigakafi a Bauchi.
Girman rashin yin riga-kafi
Najeriya na daya daga cikin kasashen da ke da adadin yaran da ba’a taba musu riga kafi ba a duniya, a cewar hukumar lafiya ta duniya WHO a shekarar (2024). Kungiyar kula da kananan yara ta Najeriya PAN ta yi kiyasin cewa yara miliyan 2.2 da ba a taba yi musu allurar rigakafin cutar ba a Afirka ta Yamma kuma suna a Najeriya, yayin da asusun tallafawa kananan yara na Majalisar dinkin duniya UNICEF kwanan nan ya bayyana cewa Bauchi kadai na da sama da yara dubu 556 da ba a yi musu allurar ba a kananan hukumomi 13.
Samuwar ƙungiyar F4H
Asusun UNICEF ya ƙaddamar da kungiyar F4H a watan Yuni 2024 bayan sanin cewa iyaye maza sune manyan masu taka rawar gani kan yaran wajen kin ayi musu riga kafi.

“Mun sami taimako daga mata da yawa suka jagoranci yin riga-kafi, amma maza – wadanda suke yanke shawara ba su sgiga,” in ji kwararre kan canjin hali na UNICEF a Bauchi, Eki George. “Don haka, mun sanya iyaye maza cikin shirin.”
Ta hanyar amfani da sauyi na ɗan adam, UNICEF ta ƙaddamar da shirin a kananan hukumomin Misau da Ningi. Sakamakon ya fito fili: domin lokacin da iyaye maza suka yi magana, iyalai suna saurari. A yau kungiyar F4H ta bazu zuwa kananan hukumomi 10 a Bauchi, 10 a Gombe, 12 a Adamawa, 5 a Filato.
Iyayen maza shugabanni al’umma
Labarin Balarabe ya gamsar da sauran iyaye maza. “Nakasata hujja ce, idan na yi magana, suna saurare,” in ji shi.
Sauran membobin kungiyar a Misau sun bayyana dabarun da ke aiki: katunan ba da izini don bin diddigin rigakafi, ba da shawara ga mutum-da-mutum, da kuma bibiya.
“Mun sami nasara,” in ji Ahmad Mohammed. “A da, iyaye maza ba su damu ba. Yanzu ba wai kawai suna yiwa ‘ya’yansu rigakafi bane har ma suna shawo kan wasu.”
Duk da haka, kalubale na ci gaba. Alkashim Bashir ya ce: “Wasu iyaye sun ƙi, suna cewa Allah ne kaɗai ke kiyaye yara.” “Kuma isa ga yankunan masu nisa ba tare da sufuri ba yana da wahala.”
Ƙaramar Misau da Ningi: Labari na Kananan Hukumomi Biyu
A Misau, iyaye maza suna da goyon baya. Shugaban karamar hukumar, Hon. Salisu Hussain Hardawa, ya bayar da gudunmawar mota da kekuna domin wayar da kan jama’a. “Mun ga sakamako,” in ji Daraktan PHC, Ibrahim Abdullahi Maikano, tare da lura da yadda masu aikin sa kai a yanzu suke ba da jarirai don yin rigakafin cikin sa’o’i da haihuwa.
A Ningi, duk da haka, babu tallafi. Iyaye suna tafiyar sa’o’i don isa ƙauyuka ba tare da sufuri ko ƙarfafawa ba. “Yana ba mu sanyin gwiwa,” in ji Yahaya Ado, yana mai jaddada bukatar kayan aiki don ci gaba da kokarin.
Duba hanyoyin Aiki
Samfurin shirin kungiyar iyaye maza wajen samar da ingantaccen lafiya F4H ba harsashi na azurfa ba ne, amma yana aiki. A Misau shirin ya tabbatar da cewa tallafin ƙananan hukumomi – yana aiki, ƙananan abubuwan ƙarfafawa, da horarwa – yana canza jami’an sa kai zuwa tasiri mai yawa.
Tuni, jihohin makwabta suna daidaita tsarin. Darasi mai sauƙi ne: kwafin tsarin tallafi na Misau a duk faɗin kananan hukumomi don ci gaba.
Sandar Balarabe ba kawai tunatarwa ce ta asara ba. Alamar bege ce ga sabuwar duniya—yara na tafiya cikin aminci domin iyaye maza sun zaɓi su yi aiki.
Rahoton Albarka Radio Bauchi akan 97.5 tare da tallafin Nigeria Health Watch ta hannun Solutions Journalism Africa Initiative.
Discover more from Albarka Radio
Subscribe to get the latest posts sent to your email.









